Köyün adı, bağlı olduğu ilçe: HAVLUBURUN (AVLUBURUN), KARTEPE İLÇESİ
Köyün etnik kökenii geldikleri yer: Avluburun köyü 1877-1878 Rus Harbi’nden önceki iç baskılar sonucu göç eden Deliorman-Razgrad göçmenleri ile kurulmuş ve sonrasında aynı bölgeden göç almaya devam etmiştir.
Köyün kuruluş yılı: 1877-1878
Köyün kısa tarihçesi: Avluburun Köyü halkı, kökenlerini 1400’lü yıllarda Konya ve Karaman çevresinden Bulgaristan’ın Razgrad bölgesine yerleştirilen Türk topluluklarına dayandırmaktadır. 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı öncesinde artan baskılar nedeniyle bu topluluklar Anadolu’ya göç etmişlerdir. Kağnılarla başlayan göç sürecinde önce Adapazarı ve çevresine yerleşilmiş, ardından sıtma hastalığından kaçınmak amacıyla daha yüksek ve ormanlık alanlar tercih edilmiştir. Bu doğrultuda, o dönemde yoğun orman örtüsüne sahip olan Avluburun’a gelinerek yerleşim kurulmuştur. Sözlü tarih verilerine göre köye ilk gelen grubun 1897 yılında demiryolu ile ulaştığı, aynı yıl içerisinde ikinci bir grubun daha geldiği belirtilmektedir. Köye ilk yerleşen aileler arasında Mehmet Ali Çavuş ve ailesi ile Hacı İbrahimler ve ailesi yer almaktadır. Köy nüfusunun büyük çoğunluğu Razgrad göçmenlerinden oluşmaktadır.
Köy tarihine ilişkin değerlendirmelerde, köy sınırları içinde daha önce yaşamış Rum nüfusa dair sözlü anlatımlarda doğrudan bir bilgiye rastlanmamaktadır. Buna karşın literatür çalışmaları, köyün bulunduğu alanın Kartepe çevresindeki eski Rum yerleşimleriyle ilişkili olabileceğini ve yüzey bulgularının bu durumu desteklediğini göstermektedir. Sözlü anlatımlarda ayrıca, köye ilk gelen göçmenlerin bölgede Roma döneminden kalma bir çeşme buldukları ve bu yapıyı kullandıkları belirtilmektedir. Bunun yanında, köy halkının yakın çevrede yer alan Eşme’deki Rum topluluklarla uzun yıllar boyunca dostane ilişkiler sürdürdüğü ifade edilmektedir.
Köyün adı günümüzde resmî olarak Havluburun olarak değiştirilmiş olsa da, Kocaeli genelinde ve köy halkı arasında Avluburun kullanımı yaygınlığını sürdürmektedir. Bu değişikliğe köy halkının tepkili olduğu dikkat çekmektedir. Avluburun isminin kökenine ilişkin farklı anlatılar bulunmaktadır. En güçlü anlatıya göre, bölge yerleşim öncesinde hayvanların buruna benzeyen otlardan zehirlenmesi nedeniyle “ağılı burun” olarak adlandırılmış, zamanla bu ifade Avluburun’a dönüşmüştür. Bir diğer anlatıda bölgede bulunduğu söylenen kırmızımsı, ağaçsı “avulluk” bitkisi isimlendirmeye kaynaklık etmektedir. Başka bir görüşe göre ise “avlu” ve coğrafi yapıyı ifade eden “burun” kelimelerinin birleşmesiyle köyün adı oluşmuştur.
Köy içindeki sosyal yapı incelendiğinde, bazı aileler için kullanılan lakap ve tanımlamaların dikkat çekici olduğu görülmektedir. Aşağı mahallede yaşayan bazı ailelerin “Yörük” olarak adlandırıldığı, bu ailelerin ise diğer gruplara “Çıtak” diye hitap ettikleri bilinmektedir. Bununla birlikte Yörük olarak anılan aileler de kendilerini göçmen olarak tanımlamaktadır. “Çıtak” kavramı, Kâmûs-ı Türkî’de dili farklı özellikler gösteren Rumeli Türkleri için kullanılan bir ad olarak açıklanmaktadır. Ayrıca bu kavramın, Bulgaristan’ın Deliorman bölgesinde yaşayan ve Kıpçakça etkili bir ağız konuşan Türk topluluklarını ifade ettiği; daha çok ormanlık ve dağlık alanlarda yaşayan, geçimini odunculukla sağlayan gruplar için kullanıldığı belirtilmektedir.
Köyün yerleşimi(planı ve açıklamaları): Sözlü tarih araştırmalarına göre: Köy yerleşiminin, köyde bulunan çeşmenin etrafında olacak şekilde kurulduğu tespit edilmiştir. Köy halkı, hem yakacak ihtiyacını karşılamak hem de Sapanca Gölü’ne ulaşım sağlamak amacıyla yoğun orman örtüsü içinde yönlerini kaybetmemek için ağaçlara çeşitli işaretler ve bağlar bırakmışlardır. Bu durum, bölgenin o dönem ne denli sık ve geçirimsiz bir orman yapısına sahip olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Köyün göl ile ilişkisi hava fotoğrafı ile okunmaktadır.
Köyde birden fazla meydan bulunmaktadır. Bu meydanların halk dilinde ayrı ayrı isimleri vardır. Bunlar; Harmankaşı Meydanı, Bostanlık Meydanı, Aşağı Mahalle Meydanıdır. Yapılan isimlendirmelerin köy hayatı içindeki yaşamla şekillendiği anlaşılmaktadır. Örneğin Harmankaşı meydanı rüzgar alan bir alandır ve Harman işlerinin yapılmasına uygun bir noktadır. Yapılan sözlü tarih araştırmalarında Bostanlık meydanın da benzer şekilde Bostan alanları ile ilişkişi olabileceği aktarılmıştır. Aşağı mahalle meydanı ise köyün alt kotlarında yer alan halk için aktf kullanIlan bir meydandır.
Eski camiinin konumu, günümüzde aynı yerde yeni camii bulunmaktadır. Köy yerleşimi, kaynak suyu etrafında olacak şekilde kurulmuştur. Günümüzde köye inşa edilen ilkokul korunamamış olsa da söz konusu okulun Erken Cumhuriyet yıllarında açıldığı ve Avluburun dışında bölgedeki diğer köylerden de okula öğrencilerin geldiği aktarılmıştır. Söz konusu yıllarda okulun bir de öğretmenler için lojmana sahip olduğu aktarılmıştır. Günümüzde söz konusu alanlarda Sağlıkocağı yapısı yer almaktadır. Sözlü tarih araştırmalarında eski okul hakkında horasan harcı kullanılmış, kemer formunda pencereler ve kubbe çatlı bir yapı tarif edilmiştir. Bu nedenle yapının 18.yy öncesinde inşa edilmiş bir yapıdan dönüştürüldüğü akla gelse de bu savı destekleyecek yeterince bilgi elde edilememiştir. Köylüler ilk su ihtiyaçlarını buldukları çeşmeden sağlamışlardır. Köy çeşmesi hâlâ mevcuttur.
Köyün öne çıkan sosyo-kültürel öğeleri: Sözlü tarih araştırmalarına göre köyde yaklaşık 140 yıllık bir geçmişe sahip olan “Sayacı” oyunu oynanmaktadır. Hasat sonrası yaz aylarında gerçekleştirilen bu geleneksel eğlencenin temel amacı, elde edilen ürünlerin ihtiyaç sahipleriyle paylaşılmasıdır. Zamanla gelenekselleşen bu uygulama, ilerleyen dönemlerde Kurban Bayramı’nın son günlerinde oynanmaya başlanmış ve böylece katılımın artırılması hedeflenmiştir. Günümüzde saya geleneği sürdürülmekle birlikte, Sayacı oyununun oynanışı sona ermiştir. Bu gelenek kapsamında uzun yıllar türküler söylenmiş; ancak köy halkının zaman içinde kendi dil özelliklerini koruyamadığı anlaşılmaktadır.
Köydeki sosyal yaşamın önemli merkezlerinden biri, okulun karşısında yer alan mesire alanıdır. Geçmişte şenlikler ve bayramlaşmalar bu alanda gerçekleştirilmiştir. Alanın tercih edilmesinde, gölge bir yapıya sahip olması ve toplu kullanıma elverişli olması etkili olmuştur. İçerisinde ayva ağaçlarının bulunduğu bu yeşil alan, köy halkı tarafından mesire yeri olarak kullanılmıştır. Günün farklı saatlerinde güneşin konumuna göre bu alan ile diğer mekânlar arasında geçiş yapıldığı ifade edilmektedir.
Sözlü anlatımlara göre, köy halkının Deliorman bölgesinden gelmiş olması nedeniyle güreş ve pehlivanlık geleneğinin de köyde önemli bir yeri bulunmaktadır. Nitekim geçmişte köyde güreş müsabakalarının düzenlendiği bilinmektedir. Ayrıca köyde “Pehlivan” lakabıyla anılan ailelerin bulunduğu; Hasan Pehlivan ve Hüseyin Pehlivan isimlerinin bu bağlamda öne çıktığı ifade edilmektedir.
Köy halkının sosyal ilişkileri incelendiğinde, ağırlıklı olarak Sapanca Gölü kıyısındaki yerleşimlerle ve yakın çevredeki diğer göçmen köyleriyle etkileşim içinde oldukları anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, özellikle Ortaburun ile ilişkilerin sınırlı kaldığı da belirtilmektedir.
