Köyün adı, bağlı olduğu ilçe: NUZHETİYE/DÖŞEME KÖYÜ, GÖLCÜK
Köyün etnik kökeni, geldikleri yer: 1877-78 Osmanlı Rus Harbinden sonra Kafkasya’dan Gölcük çevresine göç eden Gürcüler tarafından kurulmuştur.
Köyün kuruluş yılı: 1893
Köyün kısa tarihçesi: Osmanlı Devleti, Batum ve çevresinden gelen bu muhacirleri ilk olarak İzmit Saraylı Köyü’ne yakın bir alana iskân ettirmiş, ancak o bölgenin havasının sıtmalı olması nedeniyle, daha sağlıklı ve dağlık bir alan olan, şimdiki “Döşeme” mevkiine yerleşmelerine izin vermiştir. Bu yeniden yerleşim, köyün bugünkü yüksek ve ormanlık alandaki konumunu belirlemiştir. Köyü kuran muhacirler Murgul’un Baga, Başköy, Kordet, Durça, Ozmal, Gurbin ve Dzansul köylerinden göç etmişlerdir. 1919 yılında 80 hane 539 nüfuslu olduğu belirtilmekte, ancak günümüzde Nüzhetiye’nin bir mahallesi olan Sakarbıçkı’nın Osmanlı Devleti’nin son zamanlarına dek köy statüsünde olduğu ifade edilmektedir.
Köyün adı da eğlenme, gönül açacak yere gidip gezme, tazelik, sevinç, ferah, keyif, haz, sefa anlamındaki Arapça bir kelime olan “Nüzhet”den gelmektedir. Gölcük ilçesinin 11 km Güneydoğusu’nda bulunan Nüzhetiye’nin Osmanlı öncesinde de meskun olduğuna dair birçok kalıntı bulunmaktadır. Ayrıca Nüzhetiye’ye bağlı Sakarbıçkı mevkisi Osmanlı’nın son zamanlarına kadar köy statüsünde kalmıştır. Buranın sakinleri yaklaşık 300 yıl kadar önce Sapanca Gölü ile Marmara Denizi arasında kanal açma projesi sırasında Doğu Anadolu’dan getirilerek bu civara yerleştirilen Ermenilerdir. Halil Paşa Vakfiyesinde ve diğer vesikalarda geçen ismi “Sakarbıçkısı” olan bu mevkinin zamanla adı Sakarbıçkıya dönüşmüştür. 1919 yılında 64 hanesi olan bu yer Ermeniler’in tehcire maruz kalmaları nedeniyle terkedilmiştir. Ermenilerden geriye kalan evlere 93 Harbiyle gelen Gürcüler yerleşmiştir.
Köyde tarım ya da hayvancılık çok nadir yapılır. Yılın belli dönemlerinde (Kurban Bayramı) nadir olacak şekilde hayvancılık yapılabilir. Tarım ise geçim kaynağından çok hobi olarak evlerin bahçelerinde yapılır.
Köyün yerleşimi (planı ve açıklamaları): Köyün kamu yapıları ve evleri dağınık bir yerleşime sahiptir. İlk kurulduğunda köyün meydanı farklı bir yerde konumlanmakta olup bugün kullanılan meydanda yeni cami, kullanılmayan okul yapısı, Heno Kada Evi ve köy kahvesi bulunmaktadır. Yerel kaynaklar ve köy tarihçesi, Nüzhetiye halkının, iskânın ardından henüz köyün yolları ve altyapısı tamamlanmadan, öncelikle dini ve eğitim kurumlarına öncelik verdiğini net bir şekilde belirtmektedir. İlk yapılan yapılar arasında cami, okul ve on odalı bir medrese bulunmaktadır. Tarihi ahşap cami çevresindeki ağaçlar ve mevcut doku nedeniyle köyün merkezi olarak kullanılmaktadır. Köy merkezinden kuzey ve güney yönlerine yollar ayrılırken, doğu yönünde kıvrımlı bir yol ile Sakarbıçkı Mahallesi’ne ulaşım sağlanmaktadır.
Eski Cami ve Medrese: Nüzhetiye cami ya da diğer adıyla Hacı Ali Paşa Cami’nin sonradan eklenen Latin harfleriyle yazılı kitabede inşasının 1878’de başlayıp 1880’de bittiği kayıtlıdır. Cami 1927 senesinde tamir görmüş ve büyütülmüştür. Gölcük muhacir köylerinin en büyüklerinden bir tanesi olan Nüzhetiye’nin camisini Sultan Abdülhamit Han’ın Başmabeyncisi Hacı Ali Paşa yaptırmış ve masrafları için gerekli gelirleri olan bir vakıf kurmuştur. İki müderrisin ders verdiği medrese ise, sadece Nüzhetiye’ye değil, çevre köylere de hizmet vererek bölgenin önemli bir eğitim merkezi haline gelmiştir.
2024 yılında Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından Nüzhetiye Köyü’nde açılan Buğday Tanesi Engelsiz Sosyal Yaşam Köyü, köyün eski camisiyle aynı bahçe içerisinde konumlanmaktadır. Geçmişte sosyal buluşmalara ev sahipliği yapan cami çevresi, günümüzde de sosyal etkinliklerin sürdüğü bir alan olma niteliğini korumaktadır. Merkez bünyesindeki sera ve bahçe alanları üretim temelli faaliyetlere imkân tanırken, kentin farklı noktalarından taşımalı sistemle bireylerin buraya getirildiği anlaşılmaktadır. Böylece cami bahçesi, tarihsel kamusal işlevini daha kapsayıcı bir sosyal mekâna dönüşerek sürdürmektedir. Köyün yeni camisi, günümüzde mahalle merkezi camisi olarak hizmet vermeye devam etmektedir. Betonarme olarak inşa edilen Merkez Camii’nin inşası 1994’de tamamlanmıştır.
Köyün merkezi ile Sakarbıçkı mahallesi arasındaki yolun civarında yapılaşma yoktur. Sakarbıçkı mahallesi özgün dokusu büyük oranda yitirmiştir.
Köydeki mevcut eski köy evlerinden koordinatları ve iç mekan analizleri için sahiplerinden izin alınan 7 örnek evin tespiti yapılmış ve yeri haritada işaretlenmiştir. Ayrıca Nüzhetiye’nin Sakarbıçkı mevkinden 3 adet örnek ev belirlenmiş ve haritaya eklenmiştir.
Köyün öne çıkan sosyokültürel öğeleri: Gürcü mutfak kültürü mekânsal pratiklerin önemli bir bileşenidir. Köyde geleneksel Gürcü yemeklerinin yaşatılmaya çalışılması bu kültürel sürekliliğin göstergesidir. Bu amaçla açılan Heno Kada Evi işletmesi, kültürel belleğin mekânsal bir temsili niteliğindedir. Döşeme bebeği, köyle tescillenmiş bir gelenek olmasına rağmen, geçmişi çok eskiye dayanmayan ve nispeten yeni ortaya çıkmış bir üründür.
Meci adeti: İmece usulü toplu çalışmayı ve dayanışmayı ifade eder. Bu gelenekler, avlu ve bahçe gibi ortak alanların sosyal etkileşim ve kolektif üretim mekânları olarak kullanılmasını sağlamıştır.
Heyamola geleneği: düğün sonrasında gelinin aile evine topluca gidilerek gelen misafirlere geleneksel yemekler ikram edilmektedir.
