Köyün adı, bağlı olduğu ilçe: AVCIKÖY/KARAMÜRSEL

Köyün etnik kökeni, geldikleri yer: Yunanistan göçmeni/ Yunanistan, Drama

Köyün kuruluş yılı: 1924

Köyün kısa tarihçesi: Avcıköy, 1924 yılında Lozan Antlaşması sonrasında Yunanistan’ın Drama şehrine bağlı Sariç ve Malgarita köylerinden gelen muhacirlerle kurulmuştur. Yaklaşık 300 hane olarak gelen bu göçmenlerden önce bölgenin bir Ermeni köyü olduğu bilinmektedir. Bu dönemde köyün adı Merdegöz (Merdigöz) olarak geçmekte, Ermenilerin mübadele ile bölgeden ayrılmasının ardından yerleşimin adı Avcı Köy olarak değiştirilmektedir. Arşiv kayıtlarında, muhacirlerin Kocayokuş düzü olarak anılan bir alana yerleştirilmesinin planlandığı, ancak sonrasında Merdigöz’e iskân edildikleri belirtilmektedir. Bu durumun ardından, Ermeni toplumunun söz konusu arazilerin kendilerine ait olduğu gerekçesiyle çeşitli başvurularda bulunduğu ifade edilmektedir.

Drama’nın Sariç köyünden yaklaşık 150, Malgarita köyünden ise 150 hane olarak yola çıkan göçmenler Hasan Ağa önderliğinde hareket etmiş, bu grubun ilk etapta 41 hanesi Avcıköy’e ulaşmıştır. Yerleşim sürecinde, bölgede Ermeni nüfus henüz tamamen ayrılmamışken Ahmet Çavuş ve Selim Ağa ailelerine ait hanelerin bulunduğu bilinmektedir. Bu erken yerleşimin, 1910 yılında kurulan ve daha sonra 1930’da Yalakdere’ye taşınan Jandarma Asayiş Karakolu ile ilişkili olduğu düşünülmektedir.

Merdigöz dönemine ait bulgular arasında bölgede bir karakol binasının yanı sıra okul ve Halkodası bulunduğu yer almaktadır. Ayrıca arşiv kayıtları, Halkodasının 1946 yılından önce faaliyete geçtiğini göstermektedir. Yunanistan’dan gelen muhacirler, eski Ermeni yerleşimi olan köyde mevcut konutlara yerleşmiş, günümüze kadar ulaşan bu yapılar sayesinde yerleşimin tarihsel silueti büyük ölçüde korunmuştur.

Köyün yerleşimi (planı ve açıklamaları):  Avcıköy, iki yüksek tepe arasında konumlanmakta olup köy merkezi bu tepelerin orta noktasında gelişmiştir. Yerleşim dokusunda, köy merkezinin çevresindeki sokaklar boyunca genellikle sıralı biçimde konumlanan konutlar yer almaktadır. Günümüzde köy meydanında bulunan muhtarlık ve çeşmenin bulunduğu alanın, Ermeni yerleşimi döneminde kilise yapısına ev sahipliği yaptığı ve göçmenlerin bu yapıyı bir süre okul olarak kullandığı sözlü anlatımlarda ifade edilmektedir. Kilisenin içinde, günümüzde de varlığına benzer şekilde bir su kaynağının bulunduğu düşünülmektedir. Göçmenlerin yerleşmesinin ardından bir süre daha varlığını sürdüren bu yapının zamanla yıkıldığı, yerine devlet tarafından bir okul inşa edildiği belirtilmektedir. Yaklaşık 40–45 yıl önce yapılan bu okul binası ise günümüze ulaşmamıştır. Günümüzde bu konumda muhtarlık binası bulunmaktadır.

 

Cami yapısının geçmişteki konumunu koruduğu ve geçmişteki versiyonun ahşap olduğu elde edilen bulgulardandır. Köy meydanında yer alan ve günümüzde eski Tarım Kredi binasının bulunduğu alanın, geçmişte Merdigöz Karakolu olarak kullanıldığı anlaşılmaktadır. Bugün işlevini yitirmiş olan bu yapının bulunduğu bölgede, köy nüfusunun daha yoğun olduğu dönemlerde bakkal, kıraathane ve ayakkabıcı gibi işlevlerin de yer aldığı ifade edilmektedir. Köyde hemen her sokakta, özellikle köşe başlarında çeşmeler bulunduğu tespit edilmiştir. Bu çeşmelerin geçmişte yalaklarının olduğu, ancak zaman içinde yapılan onarımlar nedeniyle çoğunun özgün formunu kaybettiği belirtilmektedir.

Köydeki Ermeni mezarlığının bulunduğu alanda günümüzde konutların yer aldığı aktarılmaktadır. Tespit edilen mevcut mezarlığın ise Osmanlı döneminden bu yana kullanılmakta olduğu sözlü tarih çalışmalarında aktarılmıştır.

Köydeki mevcut eski köy evlerinden koordinatları ve iç mekân analizleri için sahiplerinden izin alınan 18 örnek evin tespiti yapılmış ve yeri haritada işaretlenmiştir.

Köyün öne çıkan sosyo-kültürel öğeleri:
Sözlü tarih çalışmaları sırasında mübadele ile Avcıköy’e gelen muhacirlerin, kültürlerini sosyal etkileşim içinde yaşattıkları ifade edilmiştir. Bu kültürel aktarımın günümüzde de sürdüğü, her yıl Hasanpınar mesire alanında düzenlenen etkinliklerle devam ettirildiği belirtilmiştir. Göçmenlerin geçimlerini, geldikleri bölgede olduğu gibi tütün üretimiyle sağladıkları anlaşılmaktadır. Yaklaşık on yıl öncesine kadar sürdürülen bu faaliyet kapsamında üretilen tütünlerin bir kısmı günümüzde muhtarlıkta sergilenmektedir. Ayrıca tütünlerin saklandığı küpler ile üretim sürecinde kullanılan araçların da burada korunduğu görülmektedir. Bunun yanı sıra, köy halkının geçmişe ait biriktirdiği ve kültürel değer taşıyan çeşitli eşyalar da muhtarlık bünyesinde muhafaza edilmektedir. Mübadele sürecinde Kızderbent’ten ayrılarak Yunanistan’a giden Ermeni nüfusun, yaklaşık 40 yıl öncesine kadar köyü ziyaret ettiği ve geçmişte yaşadıkları konutlarda misafir edildikleri aktarılmıştır.