Köyün adı, bağlı olduğu ilçe: İHSANİYE KÖYÜ/ TATARKÖY, GÖLCÜK
Köyün etnik kökeni, geldikleri yer: 1855-1863 yılları arasında Kırım ve havalisinden Anadolu’ya göç eden Tatarlar tarafından kurulmuştur. 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşından sonra Kafkaslardan gelen Gürcüler de İhsaniye’ye yerleştirilmiştir.
Köyün kuruluş yılı: 1855-1863
Köyün kısa tarihçesi: Bu köy Galitekin tarafından referans gösterilen tapu senedine göre Mihrişah Valide Sultan Vakfına ait bir arazinin muhacirlere ücretsiz verilmesi ile kurulmuş, Gürcülerin gelmesiyle büyümüştür.1919 yılında köyün 105 hane ve 545 nüfustan oluştuğu belirtilmektedir. Galitekin köyün 1921 yılında yandığını ifade etmiştir.
Köye ilk yerleşildiği aşamada Rumlara ait değirmenler dışında bir yapı bulunmamaktadır. Arıkan soyadını taşıyan sülalenin atası olan İbrahim Bey, İstanbul’un Şehremini semtine yerleşmesinden sonra geçimini temin etmek üzere İhsaniye köyüne gelmiş ve buradaki değirmenlerden birini Rum sahibinden satın almıştır. Sonraları İbrahim Bey Kırım’dan gelen diğer bazı Kırım Tatar muhacirlerini de İhsaniye Köyüne yerleşmeleri için teşvik etmiştir. Şehremini’de yaşayıp da tarım yapmak isteyen soydaşlar da bu teklifi kabul ederek İhsaniye’ye yerleşmiş ve orman örtüsünü kaldırarak tarım alanları yaratmıştır. Kırım’ın Yalıboyu ve Bahçesaray Bölgesinden bu yöreye yerleşen 9 aile oluşturdukları köye Tatarköy adını vermişlerdir. Sonraki yıllarda Mihrişan Sultan vakfına ait topraklar Tatarlara verildiği için (ihsan edilen yer olarak) köyün ismi Tatar İhsaniye olmuştur. 1891 tarihli bir belgede bu yörede 71 Kırım Tatar ailesinin yaşadığı belirtilmektedir. Köyün adı halk arasında ve resmi belgelerde ‘’Tatar İhsaniye’’, ‘’Saniye’’, ‘’ karşı İhsaniye’’, ‘’Tatarköy’’ ve ‘’Tatar’’ gibi isimlerle de anılmıştır. 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşından sonra Kafkaslardan Gürcüler de bu köye yerleştirilmiştir.
17 Ağustos 1999 depremi İhsaniye Beldesini etkilemiştir. Köy halkından 1200 kişi hayatını kaybetmiştir. Zamanla İhsaniye, on binlerce kişinin yaşadığı büyük bir yerleşim merkezine dönüşmüştür. Modernleşme ve nüfus değişimlerine rağmen, bölgede hâlâ önemli sayıda Kırım Tatarı ve Gürcü kökenli aileler yaşamaktadır. Halkının çoğunluğu civardaki fabrikalarda ve meyvecilik (özellikle elma) ile geçinmektedir.
Köyün yerleşimi (planı ve açıklamaları): Eski evlerinin üstüne yenileri inşa edilmiş olan Tatar bölgesinde Tatarlar yaşamaya devam etmektedir. Genellikle tek katlı yapılmış olan köye ait eski tatar evlerinden günümüze ulaşan olmamıştır. Köyün meydanında cami ile birlikte tek katlı köy kahvesi yer almaktadır. Camiye çıkan sokak Eski çarşı olarak anılmaktadır. Bu sokakta gürcü ve tatarlar birlikte yaşamışlardır. Köyün camisinin 1865 yılında Bedestani Hacı Hüseyin Efendi tarafından yaptırıldığı anlaşılmıştır. İstiklal savaşı yıllarında Yunan işgaline uğrayan İhsaniye’de Bedestani Hacı Hüseyin Efendi’nin yaptırdığı cami yakılmış, 1925 yılında da yeniden inşa edilmiştir. Bugün 1986 yılında aynı konuma üçüncü kez inşa edilen cami yapısı kullanılmaktadır. Tatar ve Gürcülerin yakın olan mezarlıkları evlilikler yoluyla birbirleriyle aile oldukları için ortak kullanılmaktadır. Osmanlı döneminde yapılan ilkokul bir zaman sonra yıkılarak yerine iki katlı ahşap bir okul binası inşa edilmiştir. Bu okul İhsaniye halkı ve civar köylerin çocukları tarafından ortak kullanılmıştır.
Köyde Mihrişah Sultan Konağı olarak bilinen fakat bugüne ulaşamayan bir yapı olduğu bilinmektedir. Ayrıca, kamusal yapı olarak yeri tespit edilemese de İhsaniye’de 1946 yılından önce halkodası açıldığı bilinmektedir. Köydeki mevcut eski köy evlerinden koordinatları ve iç mekan analizleri için sahiplerinden izin alınan 5 örnek evin tespiti yapılmış ve yeri haritada işaretlenmiştir.
Köyün öne çıkan sosyokültürel öğeleri: Gürcülerde Meci adeti: İmece usulü toplu çalışmayı ve dayanışmayı ifade eder. Bu gelenekler, avlu ve bahçe gibi ortak alanların sosyal etkileşim ve kolektif üretim mekânları olarak kullanılmasını sağlamıştır. Gürcülerde Heyamola geleneği: düğün sonrasında gelinin aile evine topluca gidilerek gelen misafirlere geleneksel yemekler ikram edilmektedir.
Tatarlar düğün bayram gibi özel günlerde kadın ve erkek ayrı mekanlarda eğlenmektedir. Sıklıkla evler arasında yer alan bahçelerde açık alanda komşular ve aileler birlikte vakit geçirmekte, kadınlar bu alanlarda geleneksel yemekler yapmaktadır. Hakim bir kahve kültürü olması nedeniyle bu alanlara kahve takımları getirilmektedir.
Tatarlar ve Gürcüler birbirileriyle evlendikleri, aile oldukları ve aynı kamusal alanları paylaştıkları için geleneksel pratikleri, mekanları bir zaman sonra birbiriyle iç içe geçmiştir.
