Köyün adı, bağlı olduğu ilçe: GÜLBAHÇE KADRİYE, İZMİT
Köyün etnik kökeni: Balkan ve Kafkas göçmeni
Köyün kuruluş yılı: 19. Yüzyıl
Köyün kısa tarihçesi: Günümüzde İzmit’in kuzeydoğusunda, Mecidiye köyü ile komşu konumda bulunan Gülbahçe Kadriye yerleşimi, 93 Harbi sonrasında bölgeye gelen Bulgaristan muhacirleriyle oluşmuştur. Dönemde İzmit’te uygun arazinin yetersiz olması nedeniyle muhacir iskânı sınırlı tutulmuş, ancak devletten erzak ya da ücretsiz arazi talep etmeyeceklerine dair taahhüt veren bazı grupların yerleşimine izin verilmiştir. Bu kapsamda 1907 yılında Ardahan ve Ahıska’dan gelen 4 hanelik 31 kişilik bir grubun Akmeşe Nahiyesi’ne bağlı Kadriye köyüne yerleştiği anlaşılmaktadır. Yerleşimin ardından bu grupların bir süre sonra maddi zorluk yaşadığı ve tarımsal üretim için Ziraat Bankası’ndan borç talebinde bulundukları, ancak bu taleplerin kabul edilmediği belirtilmektedir.
Sözlü tarih anlatılarına göre yerleşim, 93 Harbi sonrasında Balkanlar ve Rusya’dan gelen göçmenlerle şekillenmiştir. Göçmenlerin bir kısmı Ardahan ve Ahıska üzerinden gelirken, büyük bir kısmı Bulgaristan’ın Silistre bölgesinden göç etmiştir. 1878 yılında Silistre’den yola çıkan bu grup ilk olarak Adapazarı’na ulaşmış ve burada geçici olarak konaklamıştır. Ancak bölgede yaygın olan sıtma hastalığı nedeniyle yeniden göç etmek zorunda kalmışlardır. Yeni yer arayışında Gülbahçe Kadriye bölgesinde bir su kaynağı bulan göçmenler, bu suyu uygun bulmaları üzerine buraya yerleşmeye karar vermiştir. Bölgenin o dönemde ormanlık olduğu ve yerli halkın göçmenleri istemediği, buna rağmen göçmenlerin yerleşimini sürdürdüğü aktarılmaktadır. İlk barınma biçimi çadırlar olmuş, ardından mısır talaşları kullanılarak ilk konutlar inşa edilmiştir.
Yerleşimin adı geçmişte halk arasında Gülbahçe olarak anılırken, resmi kayıtlarda Kadriye olarak geçmiştir. Gülbahçe adının, bölgede bulunduğu ifade edilen mandıra ve gül yağı üretimi yapılan bir tesisten kaynaklandığı düşünülmektedir. Ayrıca bölgede daha önce bir Ermeni yerleşiminin bulunduğu ve bu yerleşimin Domuz Kışlası olarak adlandırıldığı ifade edilmektedir. Köyün resmi adı olan Kadriye ise, Karamürsel’de aynı isimli başka bir yerleşimle karışıklık yaşanması nedeniyle 2011 yılında yapılan başvuruyla Gülbahçe Kadriye olarak değiştirilmiştir.
Köyün yerleşimi (planı ve açıklamaları): Sözlü mülakatlardan elde edilen bulgulara göre, Gülbahçe Kadriye yerleşimi ilk olarak ormanlık alanın temizlenmesiyle kurulmuştur. Yerleşim düzeni, merkezi su kaynağı olan çeşme etrafında şekillenmiş; bu kurgu günümüzde de ana cadde boyunca devam ederek konutların aks boyunca sıralanmasında belirleyici olmuştur. İlk dönem köy merkezinde yer alan yapılar arasında tek katlı ahşap cami ve köy odası bulunmaktadır. Geçmişte köyün odak noktası, minare yapılmadan önce üzerine çıkılarak ezan okunan meşe ağacı olmuştur. Günümüzde ise 1999 depremi sonrasında inşa edilen betonarme cami yapısı kullanılmaktadır. Köyün güncel sosyal mekânları arasında belediye tarafından yapılan ortak fırın ve park yer almaktadır. Geçmişte köyde okul bulunmadığı, çocukların eğitim için Akmeşe’ye yatılı olarak gittiği aktarılmaktadır.
Mezarlık alanlarının ise ana aksın yerleşimlerin sona erdiği alt bölümünde konumlandığı belirlenmiştir. Köy mezarlığında ise mezar başlıkları yerine dere taşlarının kullanıldığı, bu taşların üzerine isim yazılmadığı tespit edilmiştir. Köy nüfusunun yaklaşık 120 hane olduğu dönemde, ana aks boyunca sıralanan evlerin arka kısmında tuvaletlerin bulunduğu ifade edilmektedir. Bu yapıların, köye baskın düzenleyen Ermeniler tarafından bekçi kulübeleri olarak algılandığı ve bu nedenle köyün korunduğu düşüncesiyle saldırıdan vazgeçildiğinin anlatıldığı sözlü tarh çalışmaları sırasında aktarılmıştır. Köydeki mevcut eski köy evlerinden koordinatları ve iç mekân analizleri için sahiplerinden izin alınan 7 örnek evin tespiti yapılmış ve yeri haritada işaretlenmiştir.
Köyün öne çıkan sosyokültürel öğeleri: Farklı etnik grupları bünyesinde barındıran bu köy, sosyo-kültürel açıdan heterojen bir karakter göstermektedir. Ancak köyde baskın olarak Balkan kültürünün baskın olduğu saptanmıştır. Balkan oyunları ve mutfağı köyde sürdürülmeye çalışılan sosyokültürel öğelerdir.
