Köyün adı, bağlı olduğu ilçe: HAYRİYE KÖYÜ, KARAMÜRSEL

Köyün etnik kökeni, geldikleri yer: 93 Harbi olarak bilinen Osmanlı Rus savaşı’ndan (1877) sonra Bosna’dan göç eden Boşnaklar tarafından kurulmuştur.

Köyün kuruluş yılı: 1885-1886 yıllarında kurulduğu tahmin edilmektedir.

Köyün kısa tarihçesi: Eski adı Karaova olan bu köy, Cumhuriyet döneminde Hayriye adını almıştır. Köye ilk yerleşen Boşnaklar, başlangıçta Yalova’nın Altınova ilçesine bağlı Hersek bölgesine yerleştirilmek istenmiş; ancak bölgede sıtma hastalığının yaygınlaşması üzerine bugünkü yerleşim alanına gelmiştir. Köyün “Hayriye” adını almasına ilişkin çeşitli rivayetler bulunmaktadır: Bunlardan birine göre hayır işleriyle tanınan Hayriye Hanım’ın adı verilmiş, bir diğerine göre ise köyde Hayriye isminin yaygın olması bu adlandırmada etkili olmuştur. Köye ilk yerleşildiği dönemlerde ise halkın temel geçim kaynaklarını tütün tarımı ve hayvancılık oluşturmuştur.

Köyün yerleşimi (planı ve açıklamaları): Meydanın merkezinde, köyün kuruluş yıllarında dikildiği bilinen asırlık çınar ağacı, hem fiziksel hem de simgesel bir odak noktası olarak varlığını sürdürmektedir. Aynı zamanda bugün ilk hali mevcut olmasa da meydanın ortasında bir çeşme yer almaktadır.

Köyün eski camisi zamanla yıkılarak aynı yerde yeniden inşa edilmiş, böylece mekânsal süreklilik korunmuştur. Köyde kahvehane geleneği ise başlangıçta farklı kişiler tarafından çeşitli noktalarda sürdürülmüş olsa da ilk düzenli kahvehane eski caminin yanında açılmıştır; Günümüzde bu gelenek hem cami bahçesinde hem de eski yerinde varlığını devam ettirmektedir. Caminin arka kısmında ise 1960’lı yıllarda inşa edilen eski okul ve lojman yapıları yer almakta olup, günümüzde eğitim faaliyetleri taşımalı sistemle Yalakdere’de sürdürülmektedir.

Köydeki mevcut eski köy evlerinden koordinatları ve iç mekan analizleri için sahiplerinden izin alınan 3 örnek evin tespiti yapılmış ve yeri haritada işaretlenmiştir.

Köyün öne çıkan sosyokültürel öğeleri: Eş bulma ve düğün geleneği; Köyde evlenme ve eş bulma evlerde gerçekleşmektedir. Düğünler evlerin içinde yapılmaktadır. Kadın ve erkeğin flört süreci, cuma günleri önceden belirlenmiş bir evin önünde gerçekleşmekte, erkekler evin dışında, kızlar evin içinde bulunarak karşılaşmalar yaşanmaktadır. Buna ‘çosat’ denirdi.

Gece-Oturma Oyunları (Yüzük vb): Uzun kış gecelerinde birbirlerine oturmaya giderlerdi. Buna ‘siyolaya’ denirdi.