Köyün adı, bağlı olduğu ilçe: İCADİYE KÖYÜ, GÖLCÜK

Köyün etnik kökeni, geldikleri yer: İcadiye köyü yapılan sözlü görüşmelerde 1850’li yıllarda bölgeye ilk yerleşen ve Orta Asya kökenli olup Batum’da uzun yıllar ikamet eden Kıpçak Türklerine (Acar, Küçükateş, Özbek ve Şen aileleri) dayandırılırken; yazılı kaynaklarda 93 Harbi sonrasında gelen Gürcü muhacirler tarafından kurulduğu belirtilmektedir.

Köyün kuruluş yılı: 1889 tarihli tapu kayıtlarında ve 1892 tarihli resmi raporlarda yerleşim birimi olarak tescillenen köyün geçmişi yapılan sözlü görüşmelerde 1850’lere dayandırılmaktadır.

Köyün kısa tarihçesi: Kesin bir kaynak elde edilemeyen fakat yapılan sözlü görüşmelerden elde edilen bilgiye göre İcadiye köyü 1850’li yıllarda Nüfus mübadelesi süreçlerinde bölgeye gelen Türkmen memurların ve yerleşimcilerin de katkısıyla kurulmuş, ardından 93 Harbi’nin yarattığı göç dalgasıyla büyük bir demografik dönüşüm yaşamıştır.

Yazılı kaynaklar ise köyün kuruluşunu şu şekilde ele almaktadır: 1882 yılına kadar İzmit Sancağı’na bağlı Gölcük ve çevresine 3.607 Batum muhaciri yerleştirilmiş olup İcadiye Köyü de bu planlı yerleştirme politikalarının bir sonucu olarak ortaya çıkmış bir muhacir yerleşimidir. Köyün varlığı 1889 tarihli tapu kayıtlarında “Batum Gürcü muhaciri” olarak geçmekte, 14 Mayıs 1892 tarihli raporda ise Gölcük civarında iskân edilen muhacir köyleri arasında yer aldığı belirtilmektedir.

İcadiye’ye yerleşen ilk ailelerin Batum’un Borçka kazasına bağlı Gidrevet köyünden geldiği belirtilmektedir. Malınçoğulları, Ömeroğulları, Odabaşoğulları, Çakaloğulları, Kara Hasanoğulları ve Kara Hüseyinoğulları köyün ilk kurucu aileleri arasında yer almaktadır. Köyün ilk dönemlerinde yaklaşık 21–28 haneden oluştuğu ve muhacirlere toplam 131 adet emlak tahsis edildiği ifade edilmektedir. 1919 yılına ait Osmanlı arşiv belgesinde ise köyün 28 hane ve 167 nüfusa sahip olduğu kayıt altına alınmıştır. Köyün eski adının “Yenimahalle” veya “Yeniköy” olabileceğine dair sözlü bilgiler bulunmakla birlikte, bu durum yazılı belgelerle doğrulanmamıştır.

Kuruluşundan itibaren tarım ve hayvancılığa dayalı bir ekonomik yapıya sahip olan köy, aynı zamanda kültürel kimliğini koruyan bir yerleşim olmuştur. Batum Gürcü muhacirlerine ait gelenekler, sosyal yapı ve kültürel pratikler köy yaşamında etkisini sürdürmüş; bu durum köyün demografik ve kültürel sürekliliğinin günümüze kadar devam ettiğini göstermektedir.

Köyün yerleşimi (planı ve açıklamaları):  Köyün hududu; doğuda Soğuksu Irmağı’nın aşağı kesimlerinden başlayarak Akhisar Deresi, Saçmalı Suyu, Büyük Irmak ve çevresindeki doğal unsurlar ile birlikte araba yolları ve dağ silsileleri üzerinden tanımlanmaktadır. Bu sınır tanımı, yerleşimin doğal coğrafi öğelerle birlikte şekillendiğini ve su kaynakları ile ulaşım yollarının yerleşim planında belirleyici rol oynadığını ortaya koymaktadır.

Köye ilk gelenler çadır kurmakla birlikte köyde buldukları bir kilise yapısının içinde birkaç gün ikamet ettiklerini belirtmiştir. Köyün ilk kuruluşunda yapılan caminin yerinde bugün mevcut olan dut ağacı bu dönemde minare olarak kullanılmıştır. Okul yapısı bulunmayan köyün ilk yıllarında çocuklar eğitimine Hamidiye ve İrşadiye’deki okullarda devam etmiştir. İcadiye’ye ilk okul binası 1960’lı yıllarda bugün öğretmen lojmanının bulunduğu yerde inşa edilmiştir. Yerel hafızada bu mevkiden İznik’e kadar uzanan hat “Yedi Değirmenler Bölgesi” olarak bilinmekte olup, köyde tespit edilen değirmen yapısı yedi taneden tek ayakta kalmış olanıdır.

Köyün öne çıkan sosyokültürel öğeleri: Ali Mezar Suyu gibi doğal unsurlar  mekânsal pratiklerin bir parçası haline gelmiştir. Şifalı olduğuna inanılan bu doğal su kaynağı inanç ve ziyaret pratiğiyle ilişkilenen bir mekân olarak kullanılmaktadır.

Meci adeti: İmece usulü toplu çalışmayı ve dayanışmayı ifade eder. Bu gelenekler, avlu ve bahçe gibi ortak alanların sosyal etkileşim ve kolektif üretim mekânları olarak kullanılmasını sağlamıştır.

Heyamola geleneği: düğün sonrasında gelinin aile evine topluca gidilerek gelen misafirlere geleneksel yemekler ikram edilmektedir.