Köyün adı, bağlı olduğu ilçe: DALCA, KANDIRA

Köyün etnik kökeni: Bulgaristan Muhaciri/ Bulgaristan, Kırcaali

Köyün kuruluş yılı: 1897

Köyün kısa tarihçesi: Dalca yerleşimi, Osmanlı-Rus Savaşları sonrasında yaşanan göç dalgasıyla birlikte Bulgaristan’ın Razgrad ilinden gelen muhacirlerin bir kısmının bölgeye yerleşmesiyle oluşmuştur. Ayrıca 1924 yılında gerçekleşen mübadele sürecinde gelen göçmenlerden de Dalca’ya yerleşenler olmuştur. Sözlü tarih anlatılarına göre ise, 93 Harbi sonrasında Bulgaristan’ın Kırcaali bölgesinden gelen muhacirler ilk olarak Kandıra’nın sahil kesimine ulaşmıştır. Ancak burada görülen sıtma hastalığı nedeniyle yeniden göç ederek Dalca’ya yönelmişlerdir. Bu süreçte muhacirler, komşu Bulgaristan muhaciri köyü olan Hakkaniye halkıyla birlikte öküz arabalarıyla yola çıkmış; grubun bir kısmı Hakkaniye’de kalırken, yoluna devam edenler Dalca’ya yerleşmiştir.

Eski adı Dağlıca olan Dalca’nın muhacirler tarafından tercih edilmesinde, bölgenin ormanlık yapısı etkili olmuştur. Yer şekillerinden dolayı bu isimle anılan bölgede, Bulgaristan’da geçimlerini odun kömürü üretimiyle sağlayan göçmenler, benzer bir yaşamı burada sürdürebileceklerini düşünmüştür.

Muhacirlerin bölgeye geldiklerinde manav olarak adlandırılan yerli halkla karşılaştıkları, ancak zamanla bu nüfusun bölgeden uzaklaştığı aktarılmaktadır. Bu yerel grubun günümüzde Sakarya Beşevler’de yaşayan toplulukla ilişkilendirildiği ifade edilmektedir.

Köyün temel geçim kaynağı hayvancılık olmuştur. Konutların bahçelerinde yer alan ekim alanlarının ticari amaçla değil, hane tüketimi için kullanıldığı; bu sayede sebze ve meyve ihtiyaçlarının dışarıdan karşılanmasına gerek kalmadığı anlaşılmaktadır. Köyde geçmişte en varlıklı aile olarak Hacılar ailesinin bilindiği aktarılmaktadır. Tespit edilen mezarlıkta Dalca soyadının yaygın olduğu görülmektedir. Ayrıca köy nüfusunun geçmişte daha yoğun olduğu, günümüzde ise önemli bir kısmının merkezi yerleşimlere taşındığı ifade edilmektedir.

Köyün yerleşimi (planı ve açıklamaları): Dalca’nın yerleşim planı, ana sokaklar etrafında sıralı bir düzen içinde gelişmiştir. Bu yönüyle komşu Bulgaristan muhaciri köyü Hakkaniye ile benzerlik göstermektedir. Sokaklar boyunca dizilen konutların en belirgin özelliği, her birinin geçmişte çitlerle ayrılmış bahçe alanları içinde yer almasıdır. Göçmenler bu bahçeler içinde kendi kendine yeten bir düzen kurarak konutlarını oluşturmuştur.

Köyün dini ve sosyal merkezi olan cami, zaman içinde üç kez inşa edilmiş olup günümüzdeki yapı üçüncü cami olma özelliğini taşımaktadır. Sözlü anlatımlara göre ilk cami yalnızca ibadet mekânı olarak değil, aynı zamanda eğitim alanı olarak da kullanılmış, özellikle kız öğrencilerin eğitim aldığı bir yer olmuştur. Bu yapının küçük ve ahşap olduğu ifade edilmektedir. Daha sonra inşa edilen ilkokul ile eğitim bu yeni yapıya taşınmış, okul Yusufçalar ve Ütük gibi çevre köylere de hizmet vermiştir. İlk okul binasının, merdivenle inilen bir bodrum katına sahip olduğu ve bu alanın düğün gibi sosyal etkinliklerde de kullanıldığı belirtilmektedir. İkinci kez yapılan okul binası günümüze ulaşmamış, ancak konumu belirlenerek haritada işaretlenmiştir.

Dalca’da tespit edilen eski köy meydanı, geçmişte sosyal etkinliklerin gerçekleştirildiği bir alan olarak kullanılmıştır. Bu alanda bulunan ağaçlara kurulan salıncaklarla halkın bir araya geldiği ve sosyal etkileşim kurduğu aktarılmaktadır. Meydana yakın konumda bulunan çeşme ise köyün ana merkez çeşmesidir. Geçmişte hayvancılıkla geçimini sağlayan köy halkı nedeniyle çeşmenin ilk hâlinde birden fazla yalak bulunduğu, günümüzde ise yalak sayısının azaltılmasına rağmen çeşmenin varlığını sürdürdüğü görülmektedir.

Köyde geçmişte kullanılan mezar taşlarının dere taşından olduğu sözlü tarih çalışmaları sırasında aktarılmıştır. Ayrıca geçmişte köyde birçok kuyu bulunduğu da sözlü tarih çalışmalarında aktarılan bir diğer bulgudur. Köydeki mevcut eski köy evlerinden koordinatları ve iç mekân analizleri için sahiplerinden izin alınan 2 örnek evin tespiti yapılmış ve yeri haritada işaretlenmiştir.

Köyün öne çıkan sosyo-kültürel öğeleri:
Dalca, geçmişte komşu Bulgaristan göçmeni köyü Hakkaniye ile yakın ilişkiler kurmuştur. Bu ilişkiler kapsamında iki köy arasında evlilikler gerçekleşmiş, sosyal etkinliklerde karşılıklı katılım sağlanmıştır. Düğünlerin ise Cuma günü başlayarak damat evinde bir gün kına, kız evinde iki gün düğün olacak şekilde toplam üç gün sürdüğü ifade edilmektedir.