Köyün adı, bağlı olduğu ilçe: TEPEKÖY, KARAMÜRSEL

Köyün etnik kökeni: Yunanistan muhaciri/ Yunanistan, Selanik (Sarışaban)

Köyün kuruluş yılı: 1924

Köyün kısa tarihçesi: 19.Yüzyılda gerçekleşen mübadele sürecinde, Selanik’in Sarışaban bölgesinden yola çıkan göçmenler ilk olarak İstanbul Büyükçekmece’deki Tepecik mevkiine yerleşmiştir. Ancak bölgede sıtma hastalığının yaygın olması nedeniyle yeni bir yerleşim arayışına girilmiş ve bu süreçte günümüzde Kocaeli Karamürsel’e bağlı Tepeköy’e yerleşilmiştir. Tepeköy’ün geçmişte bir Rum yerleşimi olduğu bilinmekte, göçmenlerin ilk geldiklerinde burada bulunan Rum konutlarını kullandıkları aktarılmaktadır.

Bölgede geçmişte Rumlar tarafından ipekböcekçiliği yapıldığı ve bu faaliyete hizmet eden bir ipek fabrikasının bulunduğu bilinmektedir. Göçmenler bölgeye geldiklerinde Rum nüfusla karşılaşmamış, ancak geride bırakılmış yapılar ve ipek fabrikası ile karşılaşmıştır. Buna rağmen göçmenler ipekböcekçiliğiyle ilgilenmemiş, fabrikada çalışmamış ve geçimlerini hayvancılıkla sağlamayı tercih etmiştir.

Mübadele sonrasında Tepeköy, ilerleyen yıllarda da göç almaya devam etmiştir. Bu kapsamda 1960’lı yıllarda Bulgaristan’dan gelen göçmenlerin de bölgeye yerleştiği bilinmektedir.

Göçmenler bölgede geçimlerini ağırlıklı olarak hayvancılıkla sağlamış, geçmişte hemen her hanede bir ya da iki hayvan bulunmuştur. Günümüzde ise bölgede hayvancılık faaliyetleri sürdürülmemektedir. Bunun yanında tarım faaliyetleri de yürütülmüş; çalı fasulyesi yetiştiriciliği, özellikle kiraz başta olmak üzere meyvecilik ve tütün ekimi yapılmıştır. Bölgede ayrıca eski Rum yerleşiminden kalan kestane ve zeytin ağaçları da bulunmaktadır.

Köyün yerleşimi (planı ve açıklamaları): Tepeköy’ün ilk göçmen yerleşimi günümüzde coğrafyanın daha yüksek kesiminde yer almaktadır. İlk yerleşen göçmenlerin bu alanı tercih etmesinde, dönemde etkili olan sıtma hastalığının belirleyici olduğu düşünülmektedir. Söz konusu ilk yerleşimin planı Y biçimini andırmaktadır. Bu durum, bölgenin doğal olarak eğimli yapısı ve körfeze yönelen bakılarıyla ilişkilidir. Bu nedenle konut yerleşimi, geçmişten günümüze birbirinin manzara açısını kapatmayacak şekilde kotlara yerleştirilmiştir.

Tepeköy’de yerleşim merkezi, cami çevresinde oluşmuştur. Geçmişte bu merkezde Rum yerleşiminden kalan akar bir çeşmenin bulunduğu aktarılmaktadır. Ayrıca köyün merkezinde, göçmenlerin bir araya geldiği ahşap bir kıraathanenin yer aldığı ve bu yapının çevresinde yine Rum döneminden kalma dut ağaçlarının bulunduğu belirtilmektedir. Kıraathanenin, köyün ilk camisiyle bitişik olduğu ifade edilmektedir. İlk caminin günümüzdeki caminin bulunduğu konumda yer aldığı, mevcut cami yapısının ise 1974 yılında inşa edildiği bilinmektedir. Günümüzde tespit edilen Defne Cami ve Defne olarak adlandırılan bölgenin ise daha sonraki dönemlerde oluşan bir yerleşim alanı olduğu saha çalışması sırasında elde edilen bulgulardandır.

Geçmişte Rum yerleşiminden kalan Kilise konumu ‘Kilise Mahallesi’ olarak anılmaktadır. Kilise yapısının yıkılmasının ardından yerine bir ilkokul binası yapılmıştır. Günümüzde ise bu binanın bir bölümünün üzeri kaplanarak kültür merkezi olarak kullanılmaya devam edilmektedir. Günümüz bloklarının geçmişte bir ‘L’ şeklinde bina ile tamamlandığı ilkokul binasının, ön kısmı yıkılmıştır.

Rum yerleşiminden kalan ipek fabrikası göçmenlerin ilk geldikleri dönemde konut olarak kullanılmış, alt kısmı ahır, üst kısmı ise ahşap strüktürlü bir yaşam alanı olarak düzenlenmiştir. Günümüzde fabrikanın yıkılmış olduğu, ancak yapıdan kalan izleri gözlemlenebilmektedir. Bölgede yer alan mezarlıkların geçmişten günümüze konumlarını koruduğu aktarılmaktadır. Rumlara ait olduğu belirtilen mezarlık alanı ise geçmişte meşatlık olarak anılmış, ancak günümüzde bu alanda bir mezarlık bulunmadığı ifade edilmektedir.

Bölgede meydana gelen depremler nedeniyle göçmenlerin inşa ettiği ilk konutların önemli bir kısmı günümüze ulaşamamıştır. Köydeki mevcut eski köy evlerinden koordinatları ve iç mekân analizleri için sahiplerinden izin alınan 4 örnek evin tespiti yapılmış ve yeri haritada işaretlenmiştir.

Köyün öne çıkan sosyo-kültürel öğeleri: Göçmenler düğün ve cenaze gibi sosyal ritüellerde geleneklerini sürdürmüştür. Düğünler cumartesi başlayıp pazar günü hava kararana kadar devam etmiş, etkinlikler genellikle bahçelerde gerçekleştirilmiş ve yemekler kazanlarda hazırlanmıştır. Cenazelerde ise cenaze evinde yemek yapılmaması, komşuların yemek getirmesi gibi gelenekler uygulanmıştır. Ayrıca cenazenin ardından yedi gün boyunca Kur’an okunması, kırkıncı ve elli ikinci günlerde de bu geleneğin devam ettirilmesi sürdürülmektedir.

Tepeköy, geçmişte yakın çevredeki göçmen yerleşimleri olan Kızderbent ve Yalakdere ile güçlü ilişkiler kurmuş, bu yerleşimler arasında bahçe imeceleri düzenlenmiştir. Ulaşımın ise o dönemde hayvanlar aracılığıyla sağlandığı bilinmektedir. Günümüzde de Tepeköy, göçmen yerleşim karakterini korumaktadır.
Eski bir Rum yerleşimi olan bölgeye, Rumların yakın zamana kadar ziyaretlerde bulunduğu da sözlü tarih çalışmaları sırasında aktarılmıştır.